Sera gazı envanteri (GHG envanteri), bir şirketin belirli bir dönemde atmosfere saldığı tüm sera gazlarının sistematik olarak kayıt altına alınmasıdır. Bu rehberde, GHG envanterini adım adım nasıl hazırlayacağınızı öğreneceksiniz.
GHG Envanteri Nedir ve Neden Gereklidir?
GHG envanteri; Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonlarınızı belirli bir metodoloji çerçevesinde ölçen, doğrulayan ve raporlayan resmi bir belgedir. Uluslararası standartlar kapsamında zorunlu hale gelen bu belge:
- ESG raporlaması için temel veri seti oluşturur
- CBAM kapsamında AB gümrüklerinde karbon beyanı için kullanılır
- CSRD direktifi kapsamındaki kurumsal sürdürülebilirlik raporlarının çekirdeğini oluşturur
- Karbon azaltım hedeflerinin (SBTi, net sıfır) belirlenmesini sağlar
- Tedarikçi değerlendirme süreçlerinde şirketinizi öne çıkarır
Hangi Standart ve Metodoloji Kullanılır?
GHG Protokolü Kurumsal Standardı
Dünya genelinde en yaygın kullanılan çerçeve, GHG Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardı'dır. Bu standart; sınırların belirlenmesi, veri toplama, hesaplama ve raporlama aşamalarını tanımlar.
IPCC 2006 Kılavuzları
Yakıt bazlı emisyonlar için IPCC 2006 Kılavuzları'ndaki emisyon faktörleri kullanılır. Elektrik için ise TEİAŞ'ın Türkiye ulusal şebeke faktörü esas alınır (0,474 kgCO₂e/kWh, 2022 verisi).
GHG Envanteri Hazırlama Adımları
1. Organizasyon Sınırlarını Belirleyin
İki yaklaşım mevcuttur:
- Hisse Payı Yaklaşımı: Şirketin finansal payına göre emisyonlar paylaştırılır.
- Kontrol Yaklaşımı: Operasyonel veya finansal kontrol altındaki tüm tesisler dahil edilir.
Türkiye'deki şirketlerin büyük çoğunluğu operasyonel kontrol yaklaşımını benimser.
2. Operasyonel Sınırları Belirleyin
Kapsam 1 ve 2 zorunlu; Kapsam 3 ise şirket büyüklüğüne ve sektörüne göre seçimli olabilir.
3. Aktivite Verilerini Toplayın
Her kapsam için toplamanız gereken veriler:
| Kapsam | Veri Kategorisi | Örnek Kaynak |
|---|---|---|
| K1 | Doğalgaz tüketimi | Doğalgaz faturaları (m³) |
| K1 | Araç yakıtı | Akaryakıt kartı/fiş kayıtları (litre) |
| K1 | Soğutucu gaz dolumu | Servis kayıtları (kg) |
| K2 | Elektrik tüketimi | Elektrik faturaları (kWh) |
| K3 | İş seyahati | Uçuş/otel rezervasyonları |
| K3 | Nakliye | Lojistik sağlayıcı verileri (km/ton) |
4. Emisyonları Hesaplayın
Her aktivite verisi uygun emisyon faktörüyle çarpılır:
Carbonometry bu hesaplamaları otomatik yapar; siz yalnızca faturalarınızdaki rakamları girin.
5. Kalite Kontrolü Yapın
Hesaplamalar tamamlandıktan sonra:
- Önceki dönem verileriyle karşılaştırın (baz yıl analizi)
- Büyük sapmaların nedenini açıklayın
- Veri eksikliklerini belgeleyin
6. Raporlayın ve Doğrulatın
GHG envanterinizi kurumsal sürdürülebilirlik raporunuza entegre edin. Yüksek güvenilirlik gerektiren durumlarda (CSRD, CBAM, kredi derecelendirme) bağımsız doğrulama (3. taraf verifikasyon) yaptırın.
Sık Yapılan Hatalar
- Kapsam sınırlarını yanlış çizmek: Kiralık ofisler, araçlar veya franchise'lar dahil mi?
- Eski emisyon faktörü kullanmak: TEİAŞ faktörü her yıl güncellenir.
- Kapsam 3'ü atlamak: Çoğu sektörde toplam emisyonun büyük kısmı Kapsam 3'tedir.
- Çift saymak: Kendi ürettiğiniz ve şebekeye verdiğiniz enerjiyi hesaba katmak.
Sonuç
GHG envanteri hazırlamak, doğru araçlarla ve metodoloji bilgisiyle oldukça yönetilebilir bir süreçtir. Kapsam 1 ve 2 için Carbonometry'yi ücretsiz kullanabilir; Kapsam 3 ve kurumsal doğrulama için Hope Biotech ile iletişime geçebilirsiniz.
Şirketiniz için sürdürülebilirlik danışmanlığı mı istiyorsunuz?
Hope Biotech uzman ekibi GHG envanteri, ESG raporu ve Kapsam 3 analizi konularında yanınızda.